De ruïne Dever
Op de plek van de boerderij op deze foto stond voor 1894 een kasteelboerderij. Gerrit
Koning pachtte het landgoed van 1660 tot 1674. De
mannen zijn bezig met de restauratie van huis Dever. Het werk duurde van
1973 tot 1978. Ruim eeuw was de voormalige ridderhofstad
verwaarloosd. Totdat de leraar en amateurhistoricus Hulkenberg een schat
aan informatie boven water haalde over de bewoners van het huis. Sinds 1963 zet de stichting Vrienden van
Dever zich in voor behoud van het in Holland unieke monument. De toegang is gratis
en zeker de moeite van een bezoek waard. Katholieken in Holland De wrede hertog van Alva, gestuurd door
koning Philips de tweede van Spanje, leek geen verschil te maken tussen
katholieke Hollanders en protestantse Hollanders. De katholieke Adriaen
de Wael van Vronesteyn, heer van onder meer Dever, was een makkelijke
prooi van Alva. Adriaen de Wael sloot zich aan bij de edelen
die in 1566 de landvoogdes het verzoekschrift overhandigde met het verzoek
het nieuwe protestantse geloof te tolereren. Dat maakte hem voor Alva
onmiddellijk verdacht. Op 16 september 1567 is hij 's nachts aangehouden
in zijn huis Vronesteyn in Jutphaas. In kasteel Vredenburg in Utrecht
is hij gevangen gezet. Pas bijna een jaar later werd hij met het
zwaard onthoofd. Zijn goederen werden in beslag genomen en zijn
familie in armoede gedompeld. Een nakomeling van Adriaen de Wael trouwt
in 1645 met Isabella van Camons, die een wapen met drie meerbladeren voert
(zie hieronder). In dat jaar is het huys Dever met het
landgoed getaxeerd op 10.000 gulden. Isabella woonde niet in Dever maar
op het huis Vronesteyn. Lange tijd was Dever een ruïne. De
twee meter dikke muren weerstonden makkelijk enkele eeuwen de tands des
tijds. De ridderhofstad Dever uit ongeveer 1375 is pas na 1973 gerestaureerd.
Een bezoekje (helemaal gratis!) is het meer dan waard. Op de achtergrond
is duidelijk de Agathakerk
in Lisse te zien. De fundering begint ruim drie meter onder
het maaiveld op een stevige zandplaat. Het huis dat er vanaf 1630 tegenaan
is gebouwd (zie foto hieronder) kreeg een slechte fundering
en stortte in 1848 zelfs deels in, waarna het weer geheel verdween. G. Leembruggen Jzn tekende omstreeks 1840
de ingangsdeur van het huis Dever. Wingerdranken vormen de deuromlijsting.
Boven de deur hangt het wapen van Camons: drie leliën (of
meerbladeren) met keper vergezeld van het jaartal 1638. Het huis Dever is toen flink uitgebreid.
De familie waar ik van af stam pachtte in deze tijd de kasteelboerderij
bij het huis Dever. Na 1660 ging het economies slechter met Holland. Debet
daaraan waren de oorlogen met Engeland. Uiteindelijk verloor Holland de
strijd om het leiderschap op zee waardoor het economisch snel bergafwaards
ging. Het huys Dever heel fraai getekend heeft
P.J. Lutgers omstreeks 1848. Rechts achter de oude donjon, de Middeleeuwse
woontoren van de ridder van Dever en er links tegenaan gebouwd: het Huys
Dever dat er vanaf 1630 tot 1848 stond. Verval ligt al duidelijk op de loer op
deze romantische voorstelling van dit oude huis. Op dit kaartje uit 1550 zijn twee wegen
te zien. Links de Heereweg naar Sassenheim en rechts de Achterweg die
naar het zuidenwesten voert. Onder is de oude kerk van Lisse getekend
en wellicht is de bebouwing (zie detail) de uithof van Ter Leede. Het
klooster Ter Leede stond in Noordwijkerhout (nu Leeuwenhorst). Roelof Roghman tekent in 1647 het huis
Dever vanuit het zuidoosten. Op het dak van het Middeleeuwse gedeelte,
rechtsvooraan, is een ooievaarsnest getekend. Links: is goed de houten brug getekend.
De brug verbindt de ommuurde voorburcht met de Deverlaan. Aan de platte
wand van de donjon hangen duivenhokken.
1660 - 1674
En haar omwonenden
Op deze bijna unieke foto uit 1964, toen
er nog geen kantoorgebouw stond, kon je Het Tuinhof (oorspronkelijk 't Uithof
van het klooster Ter Leede) helemaal links en de ruïne Dever
(helemaal rechts) nog op één plaatje vastleggen. Op
de plek van de boerderij en de schuren stond een eeuwenoude kasteelboerderij.
Gerrit Koning pachtte de kasteelboerderij
van 1660 tot 1674. De boerderij brandde in 1894 af, waarna het huidige gebouw
met schuren er kwam. Daarbij zijn oude stenen van het afgebrande gebouw
hergebruikt. Rechts naast de ruïne staat een typische bollenschuur,
zoals je die tussen Haarlem en Leiden heel veel tegenkomt.
Foto
links: De vlag van de Middeleeuwse ridder Reinier van Dever: de rode
leeuw op een gele achtergrond.
Foto rechts: Doorsnede huis Dever met zicht op de vlakke achterwand.
Een kleine aannemer voerde het restauratieplan vakkundig uit in vijf jaar
tijd, van 1973 tot 1978.
Aan het begin van de Tachtigjarige Oorlog stonden katholieken soms lijnrecht
tegenover protestanten. Maar als je katholiek was gebleven dan betekende
dat nog niet dat je voor Spanje was. 
Detail
foto: De drie meerbladeren of leliën boven de hoofdingang van
het nu totaal verdwenen huis Dever dat tegen de Middeleeuwse ridderhofstad
is aangebouwd.
De Achterweg werd vroeger ook wel de Liedtweg, zoals op het detailkaartje.
Soms heette de weg ook de Lijtweg en de Buerweg.
Links:
De kerk van Lisse in 1583 (uiterst links). De Tachtigjarige Oorlog 1568-1648
had net flink huisgehouden in Holland. Haarlem en Leiden werden tien jaar
eerder in totaal bijna twee jaar ingesloten en belegerd. Cornelis van
der Laen van het huis Ter Specke en Adriaen Kostermans (eigenlijk Corsteman)
hadden het land in eigendom bij het huis Dever. Corsteman woonde in één
van de huizen in de linker bovenhoek. Meer over de afstamming van Corsteman
, De Rode en Tettero klik
hier. Het slootje is er nog en dient ter ontwatering van het Berkhouter
Duintje.
Boven: De boerderij De Brug (rechts) is in 1650 gesloopt.
