Koning werd Tettero
1660
Bewoners kasteelboerderij bij de laatste ridderhofstad van Holland:
Het Huis Dever in Lisse

Bij de laatste ridderhofstad in Holland, het huis Dever in Lisse, staat al eeuwen een kasteelboerderij. Eén van de pachters was Gerrit Maartens Koning, mogelijk familie van Maarten Koning, waar mijn familie van af stamt. Gerrit Koning pacht veertien jaar lang, van 1660 tot 1674, de boerderij van het huis Dever. Bij de kasteelboerderij hoort een aanzienlijk stuk land. Er staat ook nog een portierswoning en een gardeniershuis.

De kasteelboerderij staat aan het einde van deze laan. Links is duidelijk het huys Dever te zien. Het is de laatste ridderhofstad in Holland. Het Middeleeuwse bouwwerk stamt uit de dertiende eeuw en is daarmee bijzonder waardevol. Het rode dak op de foto is van de portierswoning. Deze foto van Marcel Tettero is gemaakt vanaf de Heerenweg tussen Lisse en Sassenheim. De Romeinen leggen deze weg hier eeuwen eerder aan langs de binnenduinen naar Haarlem. Meer naar rechts (het zuiden) lag de uithof van het klooster Ter Lee(de). Nu staat er nog de Tuinhof, een verbastering van 't Uithof. Leendert Danelsz van Tetterode is getuige Een van Tetterode is in de Tachtigjarige Oorlog

In het kort over mijn afstamming. Maarten Koning trouwt Geerte Danielsdr. Rode op 6 mei 1685 voor de rk kerk in Lisse. Zij stamt waarschijnlijk af van Dignum Jansz de Roo. Deze man bracht de adellijke bewoner van huis Dever, jonker Johan van Matenesse, vaak met paard en wagen naar Leiden. Dignum Jansz werd ook vaak Rode, de Rooy en Van Rooy genoemd. Deze rijke familie leefde er al in 1352. Belangrijke mensen onder wie de schout van Lisse en Johan van Matenesse van het huis Dever ondertekenden samen rekeningen van de kerk in Lisse. Dat duidt er op dat De Rode aanhangers waren geworden van het nieuwe geloof.

Boven: De kasteelboerderij. Gerrit Koning pachtte de hoeve van 1660 tot 1672. In 1612 is Dignum Jansz overleden en is Jan Dignumsz de Roo de bewoner van het ouderlijk huis. Zijn broer Huych is pachter van een boerderij aan de andere kant van de Heereweg in het Westergeest, het latere Wassergeest. Kerk De schuurkwerk aan het Mallegat in De Engel is waarschijnlijk in 1672 gesticht. Dat is opgeschreven in 1842. De eerste keer dat over de schuurkerk melding is gemaakt was bij het overlijden van pastoor A. Houckgeeft uit Sassenheim.

In 1687 noemden zijn erfgenamen de kerck, huys, erf en thuyn van Lisse. Dit betekent dat er toen in elk geval een schuilkerk was. De Aagtenkerk in Lisse zou in 1450 zijn gesticht. In de jaren dat Gerrit Koning er de scepter zwaaide ontstond de schuilkerk of schuurkerk (1) aan het Mallegat in De Engel. Dat ligt 200 meter zuidelijker van Dever.

Boven: De achterkant van de pastorie (links) en schuilkerk (rechts) aan het Mallegat in De Engel tussen Lisse en Sassenheim. Pentekening gemeentearchief Leiden. Plattegrond links: Situatie vroegere (schuur-)kerk aan het Mallegat. 1. rk schuurkerk 2. pastorie, 3. Bloemenhof, 4. schuren, 5. kerkwerf, 6. tuin, 7. bgraafplaats, 8. bos, 9. Achterweg, 10. paviljoen, 11. boerderij Klopjeshoeve, 12. Het Mallegat.

Maarten Koning is waarschijnlijk familie van Gerrit Maertens Koning. Gerrit pacht sinds 1660 de boerderij bij het ook sinds 1660 leegstaande huis Dever. Hij en zijn vrouw Aeltien Huygen wonen en met hun zoon Jan. (archief Rijnland Leiden, morgenboeken Lisse 1660 en 1668). Na de dood van Gerrit Maertens Koning huurt Jannetien Pieters van Bouwman, wonend in Lisse, de boerderij bij huis Dever. Ze huurt het bouwhuis, de berg, schuer en een groot aantal percelen. In 1699 pacht Pieter Gijsen van Sonneveld, geboren in Oegstgeest, de boerenwoning met zo'n twintig hectare (23 morgen) grond. Pachters bij Dever 1510 tot 1550 Dirck Vrankesz, kasteleyn van het huys tot Lisse 1583 tot 1592 Joachim Cornelisz van Scchagen 1612 tot 1628 Jacob Jansz van Zoetermeer 1642 Pancras Jansz van Sandvliet 1648 tot 1656 Jan Claesz Sandvliet 1660 tot 1674 Gerrit Maartens Koning 1674 tot 1694 Niet verpacht (tussentijds wel aan respect. Willem de Wael en Jannetje van Bouwman) 1696 tot 1703 Pieter Gijsen Sonneveld

Nadat Gerrit Maartens Koning de kasteelboerderij veertien jaar had gehuurd is het enige jaren niet verpacht geweest. Het ging economisch heel slecht met Holland. Er waren drie oorlogen met Engeland. De armoede was groot. Het huis Dever stond waarschijnlijk al in 1660 leeg. Jonkheer Willem de Waal, heer van Dever, hield na 1674 toen hij werd beleend met het goed, de boerderij voor zichzelf. Na de dood van Gerrit Koning verhuurde hij de boerderij nog even aan Jannetien Pieters van Bouwman uit Lisse. De heer van Dever trouwde op 16 mei 1687 op 38-jarige leeftijd met de schatrijke Agatha Bijl die al vier keer getrouwd was. Pas na vier jaar neemt het paar twee huishoudelijke hulpen in dienst. (bron: Hulkenberg) Voor de familiestamboom klik hier. Foto links: De 'nieuwbouw' van het huis Dever stond tientallen jaren leeg en stortte uiteindelijk in. Het huys Dever dat er nu nog staat ligt achteraan, met het ooievaarsnet op de schoorsteen. Lisse, gezien vanuit het zuiden. Vanuit dit perspectief staat het huis Dever zo'n driehonderd meter achter ons. Bij deze prent hoort de tekst: Voorheen gaf Lisse's Veenderijen De turf aan onze winterhaard. Thans geeft ze ons groente in kruiderijen En andere vruchten van dien aard. Bij alk de drukke bezigheden Vergeet men hier de grootste steden. (bron: Stad- en dorpsbeschrijver van Rhijnland 1 door L. van Ollefen 1796 - 1976 opnieuw uitgegeven in Zaltbommel bij de uitgeverij in de Gasthuisstraat.) Lisse en Lisserpoel hadden rond 1790 ruim duizend inwoners. Er waren 229 huizen. De meeste bewoners waren toen katholiek. Zie ook: Lenaert Danelsz van Tetterode op de uithof van Ter Leede. Het huis Dever. Kwartierstaat Marcel Tettero. De genealogie van Maarten Koning. Home.